Getuigenissen

« terug naar hulp en ondersteuning

Carine Coopman

Geboortejaar : 1959
Leeftijd bij diagnose : 44
Woonplaats : Brugge
Contact : coopman.carine@skynet.be

November 2003. Tijdens een jaarlijkse borstscreening (mammografie en echografie) op woensdagmorgen wordt iets ‘abnormaals’ vastgesteld. Een mammotome biopsie diezelfde dag blijkt noodzakelijk, HELP!
Donderdag samen met mijn schoonmoeder de grafzerken poetsen. Voorzichtig, want het wondje is nog niet genezen.
Geen zorgen maken, meestal is zoiets goedaardig! Pas vrijdag zal men het resultaat kennen. Ik had die dag een uitstapje naar Gent gepland met een vriendin. Niet afzeggen, afleiding is beter … ben te bereiken op mijn gsm … niemand belt … zelf bellen! Na 6 telefoontjes en evenveel keer ‘we zullen proberen de radioloog te bereiken‘ belt mijn huisarts mij op … “kwaadaardig” dus!
Diezelfde avond nog op consult bij de huisarts samen met mijn echtgenoot. Veel antwoorden op veel vragen … maar vooral proberen rustig te luisteren: een hormoongevoelige, agressieve tumor in de linkerborst, nog zeer klein, wellicht geen uitzaaiingen.

Ik vermoed dat iemand die de diagnose ‘kanker’ te horen krijgt plaats en omstandigheden nooit vergeet, en zeker niet de overweldigende emoties die er op volgen: de slapeloze nachten, de angst, het verdriet, een afscheidsscenario wel honderdmaal herschreven ... maar ik herinner mij ook mijn (uiterlijk?) nuchtere, rationele reactie, wellicht als poging om controle te krijgen en houden op ...

Aan de diagnose heb ik nooit getwijfeld. Ik heb mezelf ook nooit toegelaten om te twijfelen. Twijfelen zou betekenen tijd verliezen. En tijd verliezen was risico’s nemen!
Ik probeerde wel zoveel mogelijk informatie te verzamelen bij de dokters, bij vrienden, op internet, via literatuur… Informatie verzamelen maakte mij rustig, ik wilde zoveel mogelijk ‘weten’ , als het ware zelf mee ‘de behandeling kiezen’ maar vooral voorbereid zijn op wat mij te wachten stond.
Tijdens de behandeling en ook nog lang daarna heb ik mij het meest gesteund gevoeld door familie en vriend(inn)en die mij aanvaardden in mijn keuze om te zwijgen, in mijn keuze om me maar zelden kwetsbaar op te stellen, in mijn keuze om te rationaliseren, in mijn keuze om negativiteit te mijden, in mijn keuze om het leven positief te omarmen en zoveel mogelijk te genieten.

Uiteindelijk moet je er alléén door, zelfs optimaal omringd blijft het een eenzame strijd.
Kanker heb je niet alleen, iedereen in je omgeving wordt besmet …
Kanker is met je neus op sterfelijkheid worden geduwd, ook voor je omgeving.

Sommigen zwegen, anderen minimaliseerden, enkelen wisten de juiste toon te vinden … ook ik moest aanvaarden dat niet iedereen even adequaat omsprong met mijn nieuwe situatie. Onwennige stiltes en aftastende blikken confronteerden mij soms met wat ik zelf een ogenblik vergeten was.
De medische begeleiding verliep conform de standaardprocedures. Veel tijd voor diepgaande gesprekken was er niet. In die tijd was er nog geen borstverpleegkundige in het ziekenhuis, dat veranderde kort nadien. Ik kon echter altijd terecht bij een bevriende arts en een vooraf opgemaakt ‘vragenlijstje’ was een zeer handig hulpmiddeltje in een ziekenhuiswereld waar elke minuut geprogrammeerd is! Ik hield zelf mijn dossier bij, verzamelde info en vroeg uitleg waar nodig ...!
Borstsparende operatie in november 2003, bestralingen, medicatie, erfelijkheidsonderzoek, wegnemen van de eierstokken (castratie), bijwerkingen o.a. gewrichtspijnen en carpaal tunnel syndroom, de vervroegde menopauze, opvliegers …

Ik had het geluk een chirurg te hebben die mij de ruimte gaf om mee te denken en zelf beslissingen te nemen. Hij had nooit veel tijd maar probeerde meestal op al mijn vragen te antwoorden, de voor en tegen op een rijtje te zetten en bij elke ingreep gedetailleerde uitleg te geven. Borstkanker werd bij mij in een zéér vroeg stadium ontdekt, chemotherapie was dus niet nodig.

De periode van de bestralingen was erg confronterend. Sommige personeelsleden waren erg afstandelijk en niet altijd even tactvol. Ik ben dikwijls erg kwaad geworden door de té routine matige manier van werken: een klein beetje meer persoonlijke benadering had een heel verschil gemaakt!

De medicatie was niet zonder bijwerkingen, men had mij gewaarschuwd voor de opvliegers: hier is acupunctuur zeer efficiënt gebleken. De stemmingswisselingen waren volop in de aanbieding, gelukkig kon ik die via homeopathie onder controle houden. Ook voor het zicht was de medicatie geen goede zaak, wel voor de optieker: 2 nieuwe brillen op één jaar tijd. Veel gewrichtspijnen en een operatie aan beide handen als gevolg van het carpaal tunnel syndroom (wellicht ook een bijwerking).

Ik heb, in overleg met de dokter, en op eigen verantwoordelijkheid, de medicatie vroegtijdig gestopt. Word ik nog geconfronteerd met de borstkanker van 4 jaar geleden?
Het litteken, een lichtjes ingevallen linkerborst, de 6-maandelijkse controles … een linkeroog dat opvallend minder scherp ziet dan het rechteroog … een gebit dat links opvallend meer verzorging nodig heeft dan rechts … toeval? of een gevolg van de bestralingen???

Life goes on …

ik voel mij eigenlijk nooit (ex?) kankerpatiënt, al ben ik het natuurlijk wel! Ik ben nooit gestopt met werken en heb mij verleden jaar zelfs geëngageerd in een nieuw project. Ik geniet van mijn gezin. Ik ga op stap met mijn vriendinnen. Ik heb een fitness abonnement om mijn geest en lichaam te bevoorraden met gelukshormonen en mijn gewicht onder controle te houden. Ik probeer minder te snoepen en tussendoortjes te vermijden. Ik was vegetariër vòòr de diagnose en ben het nog altijd. Ik was altijd al een levensgenieter en ben dat nu nog meer. Ik probeer problemen te ‘relativeren’ en te genieten van elke dag, net zoals vroeger

… life goes on!

« naar boven

Danielle Wentein

Geboortejaar: 1957
Woonplaats: Brugge

Herinner je nog het moment wanneer de diagnose werd vastgesteld en wat er toen door je heen ging?

Ik was toen 39 en in de fleur van mijn leven. Het was krokusvakantie. Onder de douche voelde ik een gezwel. Warm en koud tegelijk. Nog eens controleren. Ik was in paniek. Onmiddellijk naar huisarts en afspraak met gynaecoloog gemaakt.

Hoe werd je dit medegedeeld? Kreeg je antwoord op je vragen van dat moment?

De gynaecoloog was niet bevoegd. Kwaadaardig of niet??? Doorgestuurd naar algemene heelkundig. Pas na een week een afspraak mogelijk met de oncoloog. Een hel tijdens die dagen, van begin tot einde. Ongeveer 1 week later. Volledige uitleg door de dokter, besparende operatie. Geen uitzaaiingen, maar wel verwijdering van de okselklieren. 3 x per week lymfedrainage met nadien drukarm. Vocht dat niet weg kan.

Hoe reageerden je partner, je kinderen, je familie en vrienden?

Ongeloof, wereld vergaat. Door de geruststelling van de arts zelf meer op hun gemak. Steun van je man. Kinderen waren 12 en 9. Beperkt uitgelegd, woord kanker niet uitgesproken. Veel steun van familie en vrienden. Papa gestorven aan kanker in november na diagnose van mezelf (krokusvakantie). Hulp in huis, vervoer, babbelen…

Twijfelde je nog aan de diagnose?

Nooit. Omdat ik het zelf heel goed kon voelen.

Ben je vanaf die dag anders beginnen leven?

Meer bewust van gewone dingen van het leven. Het enige dat nog telde was familie en vrienden. Het drukke leven deed er niet meer toe.

Waar ging je te rade voor meer informatie?

Via tijdschriften, maar geen behoefte aan meer informatie op het moment zelf. Later iets meer over gelezen.

Door wie werd je het meest gesteund?

Door mijn man.

Was je tevreden over de medische begeleiding?

Medische begeleiding was oké.

Hoe verliep je behandeling?

Binnen mijn verwachtingspatroon. Bestraling enkele keren per week. Chemo was niet nodig. Vermoeid, maar niet ziek.

Hoe verliep de genezing?

Redelijk vlug gerecupereerd. Nog wel last van de oksel. Vermoeidheid was de grootste boosdoener. De kinderen waren al ouder en konden ook wat helpen.

Word je vandaag nog geconfronteerd met je ziekte?

Ja, door de behandeling met kinesist voor mijn arm.

Denk je nog vaak aan die tijd terug?

Minder en minder. Is reeds lang geleden. Of doordat mensen in hetzelfde bootje zitten en er het één en ander over vragen.

Heb je je levensstijl veranderd (meer sport, andere voeding, meer tijd voor vrienden,…)?

Niet veel veranderd, vroeger ook reeds sportief. Zo gezond mogelijk en misschien een beetje meer dan vroeger. Voeding is toch belangrijk. Let er meer op en lees er vaker over.

« naar boven

Sabine Moons

Geboortejaar: 1964

Leeftijd bij diagnose: 42

Woonplaats: Houthalen

6 juni 2006 liet ik zoals jaarlijkse gewoonte een mammo en echo maken. Mammo ging vlot maar op de echo zagen ze iets verdacht, maar wisten niet wat. Echt ongerust was ik nog niet, de gynaecoloog dacht aan een cyste. 16 juni deden ze een biopsie, met een naald trokken ze weefsel uit mijn borst. 20 juni bellen voor de uitslag. Mijn hart klopte in mijn keel. Als ik de gynaecoloog hoorde zeggen dat hij slecht nieuws had, stond de wereld even voor me stil. Ik had een knobbeltje en het was kwaadaardig. Dat ik nu borstkanker had drong niet tot me door !!!

De volgende dag naar het ziekenhuis voor long- en leverfoto’s en bloedafname. Vijf dagen later zou ik dan geopereerd worden. Het was een enorme opluchting als ik hoorde dat al die onderzoeken goed waren, had nergens geen uitzaaiing, oef…. !!!

26 juni is een datum die ik nooit meer zal vergeten. Ik werd die dag geopereerd. Ze namen het knobbeltje weg plus een klier. Als die klier goed was, stond ik er redelijk goed voor. Na 2 dagen was ik terug thuis. De 3de dag moest ik terug naar het ziekenhuis voor een botscan en dan kreeg ik de uitslag van die klier. De grond zakte onder mijn voeten weg toen de gynaecoloog vertelde dat hij weer slecht nieuws had. Het knobbeltje was groter dan hij verwachtte: 3 cm, en er waren een paar uitlopers, de klier is aangetast, en het was vrij agressief !!!

Ik ga dood, spookte het door mijn hoofd, oh nee … !!! Ik hoorde maar de helft van wat de gynaecoloog allemaal zei. Ik moest terug geopereerd worden, zo rap mogelijk. Alle emoties doorliep ik: bij het horen van die diagnose was ik ontzettend bang en verdrietig, dacht direct aan mijn kinderen en man. Ik zou ze niet zien opgroeien... ’s Avonds had ik een inzinking en deed niets dan wenen. Mijn huisarts was hier een uur komen babbelen. Een paar dagen later was ik boos en opstandig, daarna gelaten en berustend, en de dag voor mijn operatie voelde ik een enorme vechtlust in mij opborrelen. Die kanker zou me niet klein krijgen.

3 juli werd ik dan voor de tweede keer geopereerd: volledige amputatie. En ook mijn klieren werden verwijderd. De psycholoog kwam een paar keer babbelen, die van boratie kwamen langs, ze lieten me een prothese zien, ik gruwelde ervan. Het ene moment zat ik in de put en het ander moment had ik zoiets van : ik ga hiervoor vechten !!!

De gynaecoloog kwam ook elke dag langs. Volgens hem was ik door het oog van de naald gekropen, de tumor was enorm snel groeiend. Ik had geen 2 maanden later moeten komen voor die controle, dan zat de kanker al overal. De tranen liepen over mijn wangen toen hij dat vertelde. Hij pakte mijn hand bemoedigend vast en zei : we moeten hier samen voor vechten. Ik bedankte hem uitvoerig, dankzij zijn alertheid kon ik het nu nog navertellen.

De 3de dag na mijn operatie werd ik bij de oncoloog verwacht, een heel lieve vrouw. Twee klieren waren aangetast. Dat viel nog mee, zei ze. De tumor was ook hormoongevoelig. Ik had graad twee van kanker. Ik zat verslagen op mijn stoel als ik dat allemaal hoorde. De moed zakte me weer in de schoenen. Zes chemokuren zou ik nodig hebben. En dertig bestralingen. En dan vijf jaar hormonenkuur. 85 tot 90 % genezingskans had ik. Dat was toch vrij veel. Mijn hoofd tolde, ik zat met zoveel vragen en ik stelde ze ook. Als ik buiten kwam, was ik de helft alweer vergeten. Na vijf dagen ziekenhuis mocht ik eindelijk naar huis.

Twee weken na mijn operatie, 17 juli, kreeg ik mijn eerste chemo. Ik moest daar een nachtje blijven, want ze zouden onderhuids een port-à-cath zetten. Ik vond het allemaal maar griezelig, maar gelaten liet ik het over me heen komen. Twee uur na de chemo werd ik al ziek,, oh jee !

Exact drie weken na mijn eerste chemokuur viel mijn haar uit. Een héél emotioneel moment. Dit was de hel, ik was ontroostbaar. Nu moest ik dat akelig ding op mijn hoofd zetten. Het was een mooie pruik, maar ik zette ze niet graag op. Als ik in de spiegel keek, zo zonder haar, voelde ik me echt een kankerpatiënte. Ik gruwelde van mijn aanblik. Dit vond ik tien keer erger dan mijn borst te verliezen. Mijn ergste nachtmerrie!!!

Ik was drie dagen serieus ziek van de chemo. Ik had ook geen zin in eten, niets smaakte, had een metaalachtige smaak in mijn mond. Ik zag er al tegenop om de volgende te krijgen, 3x Fec kreeg ik en dan 3x taxotére. Mijn klachten waren vooral misselijkheid, braken, vieze mond, aften, moe. Ik kreeg elke keer andere pillen mee, maar niets hielp. Ik moest me bij elke kuur terug moed inspreken. Ik vergeleek mijn chemo’s met bergen. De ene berg al wat zwaarder dan de andere, maar ik zou er over geraken. En na elke kuur telde ik af, zo hield ik het vol. Van de drie laatste kuren (taxotére) had ik enorm last van spierpijnen. Wat een opluchting was het toen de laatste chemokuur voorbij was. Ik danste bijna uit het ziekenhuis zo blij was ik !!!

Daarna volgden de bestralingen. Eerst moest ik een uur onder een simulator gaan liggen. Ze tekenden af waar ze juist moesten bestralen. Dan was het zes weken na elkaar elke dag naar het ziekenhuis voor een bestraling. Héél vermoeiend, maar vergeleken met mijn chemo was dit kinderspel. Op ’t laatst begon mijn huid pijn te doen en onder mijn arm was het bijna zwart verbrand. Was ondertussen ook mijn definitieve prothese gaan halen. In het pashokje barstte ik in tranen uit. Wat een ellende. Ik had spijt dat ik alleen was gegaan, niemand die me kon troosten. Ik had ook niet verwacht dat dit me zo zou aangrijpen. Ik troostte me met de gedachte dat die ellendige chemokuren achter de rug waren.

8 januari was mijn laatste bestraling. Ik sprong van de tafel af en heb die verpleegster eens goed vastgepakt. Hier zie je me nooit meer terug, zei ik. Dat is te hopen, zei ze lachend. Ik was fier op mezelf dat ik die behandelingen redelijk goed had doorstaan. En dat ik zoveel kracht en doorzettingsvermogen in me had, had ik nooit durven denken. Sommige momenten was ik best verdrietig en angstig maar de meeste momenten was ik vrij optimistisch. De dagen dat ik me goed voelde, had ik een vrij grote vechtlust in me, en die vechtlust hielp me door de ellendige dagen heen. Ook mijn gevoel voor humor hield me recht.

De volgende stap was vijf jaar hormonenkuur. Ik werd van het ene in het andere moment in de overgang gekatapulteerd. Dit kreeg ik er gratis bij: vapeurs, gewrichtspijnen, stemmingswisselingen, hoofdpijn. Het kon er allemaal nog wel bij. Ik had tijdens de hele periode veel steun gehad van vrienden, familie, kennissen, buren, soms van mensen waar ik het helemaal niet van verwachtte. Ook zat ik op een forum, nu nog trouwens. Dankzij hen belandde ik niet in een depressie. Ik kan echt niet zonder hen. De herkenbaarheid van andere lotgenoten deed me enorm deugd.

Na mijne chemo en bestralingen sloeg mijn weegschaal op tilt: 18 kilo erbij. Nog een cadeautje ... Ik had bij de chemokuren veel cortisonen moeten slikken, vandaar die kilo’s. Na mijn behandeling had ik het moeilijk, dacht constant : en nu. Ik was wat depressief en viel in een zwart gat waar ze mij hadden voor gewaarschuwd. Dankzij het revalidatieprogramma dat ik drie maanden later volgde, kwam ik er terug bovenop. Samen met 14 andere lotgenoten werkte ik aan mijn conditie. Ook de thema-avonden, de gesprekken deden me echt deugd. Ik besefte daar dat mijn behandelingen wel achter de rug waren, maar dat ik nu nog alles moest verwerken, en dat had zijn tijd nodig.

Mei 2007 was ik terug gaan sporten in New Gym. Dat was gewoon fantastisch. Eindelijk terug sporten, ik had dat zo gemist. Mijn conditie ging nog meer vooruit en emotioneel voelde ik me beter. Juli 2007 hadden we de vakantie kunnen nemen die normaal in 2006 was gepland, maar door die rotkanker in het water was gevallen. Een jaar na de diagnose hebben we dat goed gemaakt. Het werd een super vakantie.

Nu was alles achter de rug. Ik had al een redelijk goede conditie, nu volgden de driemaandelijkse controles zich op. Elke keer zat ik met een enorme schrik, vooral die 1ste mammo en echo waren een ramp. Ze moesten me echt kalmeren. Die angst en onzekerheid dat er iets mis kon gaan was gewoon moordend. Vanaf november 2007 stond ik terug op mijn step. Een gelukzalig moment. Ik voelde me beter en beter worden.

Het gaat nu goed met mij en hopelijk blijft dat zo. Mijn leven is totaal veranderd. Ik ben niet meer dezelfde als voorheen. Ik geniet meer van de kleine dingen en stel niets meer uit. Pluk de dag is mijn levensmotto geworden. Elke twee maanden zie ik de andere lotgenoten van mijn revalidatiegroep en het is telkens reuzenfijn. We hebben de grootste lol. Er is een mooie vriendschap ontstaan tussen ons. Ik heb er zoveel nieuwe vrienden bij gekregen, teveel om op te noemen, vrienden voor het leven, die echt met me inzitten. Jammer genoeg heb ik ook met sommige mensen gebroken. 17 december word ik nu geopereerd aan een borstreconstructie. Daar kijk ik enorm naar uit. Eindelijk hoop ik dan een zwarte periode uit mijn leven af te sluiten.

Het volledige dagboek van Sabine kan je hier lezen.

« naar boven

Kristien Van den Bon

Geboortejaar: 1963
Leeftijd bij diagnose: 43
Woonplaats: Onze-Lieve-Vrouw-Waver
Contact via weblog: http://cancer-chicklit.skynetblogs.be

Herinner je nog het moment wanneer de diagnose werd vastgesteld en wat er toen door je heen ging?

Ik kwam thuis van het werk na een zware dag en kreeg een telefoon van de gynaecoloog terwijl ik nog met de deurklink in mijn handen stond… alsof hij het moment gekozen had om me voor die dag de genadeslag te geven. ‘Dit zijn het soort telefoontjes die het moeilijkste zijn om te doen’ zei hij. Dan wist ik het wel… Het eerste wat ik dacht was : ‘Mijn kinderen, hoe moet het nu verder met mijn kinderen… ?!’ Ik was bang, ook al omdat ik op dat moment helemaal nog niet wist hoe erg het was en genoeg tegenwoordigheid van geest had om te beseffen dat het in het ergste geval wel eens heel snel gedaan kon zijn met mij.

Hoe werd je dit medegedeeld? Kreeg je antwoord op je vragen?

Ik kreeg het uiteindelijk te horen via telefoon, maar het antwoord op mijn vragen was beperkt om de eenvoudige reden dat veel informatie nog niet bekend was op dat moment. De ware toedracht van de zaak en de volledige ernst van je geval weten ze pas na het labo-onderzoek van het weefsel dat wordt weggenomen bij de mastectomie en eventuele okselruiming. Ik heb dus nog enkele weken moeten wachten vooraleer ik alles wist, de informatie sijpelde met mondjesmaat binnen.

Hoe reageerden je partner, je kinderen, je familie en vrienden?

Verslagen, uiteraard, ongelovig ook. Je eet gezond, leeft gezond, je bent nog zo jong, het zit niet in de familie… Hoe kan dat nu? Voor velen is nog steeds ‘kanker = dood’, terwijl dat zeker niet altijd het geval is. Maar je denkt natuurlijk eerst aan het ergste, en dat is voor iedereen in je omgeving een harde noot om te kraken.

Twijfelde je nog aan de diagnose?

Nee. Na de biopsie was het verdict duidelijk en onmiskenbaar. Ik ben daar zelf ook heel nuchter in.

Ben je vanaf die dag anders beginnen leven?

Ik ben die dag wel begonnen mezelf het leven zo aangenaam mogelijk te maken. Ik wist dat mij een moeilijke tijd te wachten stond en wou zoveel mogelijk alle ergernissen en vervelende taken bannen om het leefbaar te houden. Mezelf op allerlei manieren verwennen hoorde daar ook bij: schoonheidsspecialiste, kleurenconsulente, hoedjes en sjaaltjes kopen voor tijdens de chemo… En het heeft geholpen: die op het eerste zicht banale dingen hebben me geholpen om de positieve kanten van het leven te blijven zien in barre tijden, om vol te houden.

Waar ging je te rade voor meer informatie?

Ik neusde wel regelmatig op internet, maar als ik vragen had toetste ik die in eerste instantie af met de oncoloog, omdat hij als specialist toch het beste op de hoogte was van alle recente ontwikkelingen. Hij gaf mij ook steeds een eerlijk en duidelijk antwoord, voor zover hij dat kon.

Door wie werd je het meest gesteund?

Op praktisch vlak heb ik heel veel steun gekregen van mijn man Hugo: hij nam het grootste deel van de huishoudelijke taken over. Ook mijn zus, broers en mijn moeder staken regelmatig een handje toe. Op emotioneel vlak vond ik ook veel steun bij vrienden en lotgenoten… Alleen lotgenoten begrijpen precies wat je doormaakt. Samen hebben we veel gezeurd én gelachen om onze miserie te relativeren. Dat lucht enorm op, ik kan het iedereen aanraden: isoleer je niet, zoek af en toe lotgenoten op. Je zal verrast zijn door de hartverwarmende contacten, en die heb je broodnodig tijdens de loodzware behandeling.

Was je tevreden over de medische begeleiding?

Jazeker. Het is ook heel belangrijk dat je vertrouwen hebt in de mensen die je behandelen, en dat had ik. Ik was ervan overtuigd dat ik in goede handen was. Ik geloof ook dat wij, geluk bij een ongeluk, ‘boffen’ dit in een land als het onze mee te maken: onze specialisten moeten qua vakkennis niet onderdoen voor de rest van de wereld, wel integendeel! Het principe van de borstklinieken, waar specialisten van verschillende disciplines de handen in elkaar slaan en zo een synergie creëren en de kwaliteit van de behandeling nog verder opkrikken, is trouwens ook een positieve evolutie en draagt ongetwijfeld bij tot een grotere overleving.

Hoe verliep je behandeling?

Wat de mastectomie betreft (de borstamputatie), daar heb ik nooit veel last van gehad, noch mentaal, noch fysiek. De chemo was zwaar, maar viel grotendeels nog redelijk mee. Pas helemaal op het einde, na de laatste chemo, heb ik erg veel last gehad van ernstige bijverschijnselen die mijn normaal functioneren sterk beperkten. Dat was de zwaarste periode.

De radiotherapie viel dan weer goed mee. Je bent er erg moe van, maar na de chemo is dit peanuts. Nu moet ik nog 5 jaar een anti-hormoonbehandeling volgen, en de bijwerkingen daarvan zijn heel leefbaar, maar soms bijzonder vervelend…

Hoe verliep de genezing?

Eens je voelt dat het terug bergop met je gaat, begint een zalige periode: de ‘heropbouw’, de ‘wedergeboorte’. Elke dag een stapje vooruit en voelen dat het weer wat beter met je gaat, zàààààlig is dat, na vele maanden van destructie. Ik heb er met volle teugen van genoten, ik voelde me ook echt opnieuw geboren worden.

Word je vandaag nog geconfronteerd met je ziekte?

De lichamelijke ongemakken waar we mee moeten leren leven, dat zijn er toch wel wat… De meest storende zijn de gewrichtspijnen ten gevolge van de Nolvadex (anti-hormoonbehandeling), en de bijwerkingen van de menopauze die bij ons heviger zijn dan normaal omdat we door de behandeling als het ware in de menopauze ‘gecatapulteerd’ worden: gewichtstoename, slaapstoornissen, stemmingswisselingen, opvliegers en overmatig zweten…

Daarnaast blijft er uiteraard de angst om te hervallen, die soms terug de kop opsteekt. Daar moeten we mee leren leven. Gelukkig zijn er ook positieve bijwerkingen, vooral op mentaal vlak dan. Je wordt rijper, wijzer, sterker. ‘Post traumatic growth’ heet dat met een geleerde term.

Denk je nog vaak aan die tijd terug?

Nee. Wat achter me ligt, daar kan ik toch niets aan veranderen. Ik kijk liever vooruit. Trouwens : het is verbazend hoe snel een mens vergeet hoe erg het wel was…

Heb je je levensstijl veranderd: meer sport, andere voeding, meer tijd voor vrienden,…

Een beetje wel. Ik at al gezond en deed al veel aan sport, maar die levensstijl is nog versterkt: het zijn prioriteiten geworden. Los daarvan wil ik mezelf ook vaker lekker verwennen met een middagdutje, wat luieren, ‘tetteren’ met vriendinnen, een heerlijk dessertje of glaasje wijn… Die kleine dingen die het leven ‘smaak’ geven. Ik kan makkelijker dan vroeger ‘de boel de boel laten’. Ook ‘loslaten’ heb ik gedwongen moeten leren en dat heeft zo zijn voordelen. Ik heb minder de behoefte mijn leven te willen controleren. Een rustig persoon zal ik wel nooit worden, maar ik ben wel rustigER geworden. Ik zeg nog vaker dan vroeger wat ik denk en ga sneller over tot actie als ik iets wil: er is immers geen tijd te verliezen. Dit alomtegenwoordige besef bepaalt grotendeels de veranderde levenshouding.